Τετάρτη, 17 Ιανουαρίου 2018

Μισθολόγιο 2018: από Μάρτιο - Απρίλιο η αύξηση στο μισθό για όσους εκπαιδευτικούς αλλάζουν μισθολογικό κλιμάκιο από 1ης Ιανουαρίου 2018



 Ως γνωστό η μισθολογική εξέλιξη των εκπαιδευτικών και γενικά των Δημοσίων Υπαλλήλων είχε παγώσει για τα έτη 2016  και 2017 και ενεργοποιήθηκε από 1-1-2018. Σταδιακά πολλοί μόνιμοι υπάλληλοι μέσα στον Ιανουάριο συμπληρώνουν τον απαιτούμενο χρόνο υπηρεσίας (2 έτη) για την κατάταξή τους  στο επόμενο μισθολογικό κλιμάκιο, που αυτό σημαίνει 59 ευρώ αύξηση μεικτά. Το πόσο γρήγορα θα  συμπληρωθούν αυτά τα δύο έτη και από τους άλλους εκπαιδευτικούς εξαρτάται από τον πλεονάζοντα χρόνο (διαβάστε εδώ σχετικά) που είχαν στις 31-12-2015, όταν πάγωσε η μισθολογική εξέλιξη.

Ο χρόνος για την έκδοση των  αποφάσεων απόδοσης μισθολογικών κλιμακίων, τη γνωστοποίησή τους στα αρμόδια τμήματα οικονομικών των Διευθύνσεων Εκπαίδευσης και ενημέρωσης των προσωπικών μητρώων  είναι περίπου δύο με τρεις μήνες.  Σύμφωνα με ενημέρωση του fresh-education οι αυξήσεις στο μισθό των μόνιμων εκπαιδευτικών που άλλαξαν ΜΚ μέσα στον Ιανουάριο, θα φανούν στη μισθοδοσία Μαρτίου και ίσως Απριλίου 2018. Το ποσό της αύξησης για τους προηγούμενους μήνες θα δοθεί αναδρομικά.


Σάββατο, 13 Ιανουαρίου 2018

Τα αγάλματα των Σκοπίων: ό,τι δείχνουν και ό,τι κρύβουν

Του Σταύρου Γουλούλη *

Μοναδικότητα, παγκοσμίως και διαχρονικώς. Τα αγάλματα τα οποία στήθηκαν στα Σκόπια τα τελευταία χρόνια, ιδίως του Μεγάλου Αλεξάνδρου, δείχνουν πως αδικεί ένα μικρό κράτος τους πολίτες του για τέτοιες πολυδάπανες πολιτιστικές ‘επενδύσεις’. Κατανοείται τι είδους συμφέροντα διακυβεύονται. Η Αμερική στηρίζει οικονομικά την κρατική υπόσταση των Σκοπίων, τώρα επίκειται να αναλάβει η Ευρώπη, προφανώς το αντάλλαγμα αξίζει τις θυσίες. Πάση θυσία δεν πρέπει να γίνουν υποχείριο στον πανσλαβισμό της Ρωσίας. Οι Σέρβοι παραείναι πληθωρικοί -είναι και πιο κοντά στους Ρώσους. Οι Βούλγαροι είναι φτωχοί. Η μόνη που ζηλεύουν είναι η Ελλάδα, αλλά το πολιτιστικό και γεωπολιτικό οπλοστάσιό της (θέση, κλίμα, ανέσεις, παράδοση) θα τους σαρώσει. Από το σχολείο μαθαίνουν ότι ο πολιτισμός ἠλθε από τον Νότο…
   
Τα αγάλματα είναι ένα εξωτερικό μέρος μιας εθνικιστικής αλλά φαντασιακής πολιτικής. Θεωρείται η ‘μακεδονική’ τους ταυτότητα από τους ιστορικούς διεθνώς ως κλασική περίπτωση φαντασιακής κοινότητας (fantastic Community). Θα επικεντρώσω σε αυτά μερικές σκέψεις. Οι ιστορικοί της τέχνης ξέρουν καλά ότι τα δημόσια έργα τέχνης κρύβουν πολλά, ό,τι σημαίνει η λέξη «προπαγάνδα» (στήριξη), ασχέτως αν η λέξη σε μας έχει αρνητική φόρτιση. Ήταν εποχές που οι άνθρωποι δεν είχαν πρόσβαση σε αρχεία και βιβλιοθήκες, οπότε τα καλλιτεχνικά θεάματα αναπλήρωναν το κενό με τον καλύτερο τρόπο.

   Τα αρχαία αγάλματα εξιδανίκευαν, αλλά δεν καταργούσαν την ιστορία. Επέμειναν στα πραγματικά φυσιογνωμικά του προσώπου, αλλά αποτύπωναν το πνεύμα του εικονιζόμενου, το ήθος. Στη βυζαντινή δε τέχνη την αγιότητα, τη μέθεξή του με το θείον. Αλλά σήμερα ούτε πραγματικότητα ούτε μεταφυσική ενδιαφέρει. Απλώς προσμετρείται η γεωπολιτική αξία μιας fantastic Community. Ας πούμε ότι ένα ζωτικό ψεύδος αναγνωρίζεται ως διεθνές νόμιμον. Βέβαια αυτό δημιουργεί πρόβλημα με τη δυτική επιστήμη, η οποία στηρίζεται στην αλήθεια. Αλλιώς οι Δυτικοί, ρυθμιστές της παγκοσμίας τάξεως, δεν θα είχαν δυνατότητα να γίνονται διαιτητές σε όλες τις εστίες ανωμαλίας, με το αζημίωτο βέβαια.

   Τα αγάλματα στα Σκόπια ήλθαν να συμπληρώσουν τη νέα αρχιτεκτονική που επενδύθηκε τις τελευταίες δεκαετίες κυρίως στο κέντρο της πόλης, λαμβάνοντας ένα στυλ (τεχνοτροπία), κράμα από την ελληνιστική και ελληνορωμαϊκή τέχνη. Όχι από την κλασική Ελλάδα [Μην ξεχνούμε ότι εδώ διατηρούνται τα αρχέτυπα του κλασικισμού]. Κι αυτό είναι μία πρώτη διαφοροποίηση από τη σύγχρονη Ελλάδα, η οποία δημιούργησε την δική της εκδοχή νεοκλασικισμού τον 19ο αιώνα. Είπαμε, αγαπημένοι, αλλά μακριά από την Ελλάδα.

   Φυσικά όλο αυτό το σκοπιανικό μπαρόκ, δηλαδή ‘φούσκωμα’ μορφών, όγκων και επιφανειών, περισσότερο έχει τον ρόλο εκθέσεως, δηλαδή βιτρίνας, κι όχι λειτουργικής ένταξης στις πραγματικές ανάγκες μιας πρωτεύουσας χώρας. Έχει κάτι από Disney-land. Γι’ αυτό δεν έχει συνέχεια σε άλλη χώρα. Δεν προκύπτει από πραγματικές αισθητικές ανάγκες αποτέλεσμα ειλικρινούς στάσεως στη ζωή.    

Δείξετε την αρχιτεκτονική μας χώρας, να σας δείξουν οι ιστορικοί το πολιτικό της σύστημα.
   
Σήμερα η κυβέρνηση της χώρας αυτής προτίθεται να κατεβάσει τα αγάλματα, πράξη χωρίς ιδιαίτερη σημασία. Αγάλματα του Αλεξάνδρου υπάρχουν σε όλον τον κόσμο, ως το Πακιστάν. Τα αγάλματα είναι μέσον, όχι σκοπός, όπως η δημιουργία μιας εθνικής ταυτότητας ώστε να μην αφομοιωθεί από συγγενική χώρα, ιδίως τη Βουλγαρία (ως σχεδόν ομόγλωσση) ή την Ελλάδα, ιδίως αν κάποια στιγμή αποδεχθούν, αυτό που απορρίπτουν σήμερα, ότι οι αρχαίοι Μακεδόνες ήταν Έλληνες! Ήδη π.χ. ανασκαφές (όπως στη λεκάνη Αμυνταίου από τη ΔΕΗ) και έρευνες σε Άνω Μακεδονία δείχνουν ακμάζοντα μακεδονικό ελληνισμό.

   Τα αγάλματα πάντα ήταν στόχος, γι’ αυτό και αποκαθηλώνονταν, όταν άλλαζε η πολιτική κατάσταση. Γίνονταν σύμβολα καταπίεσης. (Π.χ. των Λένιν, Στάλιν, του Γερμανού κάϊζερ, κοκ. Πρώτη φορά όμως δημιουργούν κρίση πολιτιστικής ταυτότητας.

   Θα είμαστε αφελείς αν νομίζουμε ότι με την αποκαθήλωση μερικών αγαλμάτων θα παραιτηθούν οι εντόπιοι από πολιτική δεκαετιών. Είναι κόσμος με μικρή παράδοση στον αλληλοσεβασμό και τη δημοκρατία, στον ρεαλισμό και την αλήθεια, η οποία μόνη προάγει τις σχέσεις των ανθρώπων.

   Μην μας αφοπλίζει που αγαπούν τον ελληνικό πολιτισμό. Όποιος αγαπά, ζηλεύει, συμβαίνει ακόμη και σε προσωπικό επίπεδο. Και μετά τον πριν αγαπώμενο, τον κάνει υποχείριο, αν μπορεί. Οι λαοί αυτοί, για διάφορους λόγους, έλλειψη δημοκρατίας, διάφορες ανεπάρκειες, έχουν μια παράδοση στην αρπαγή. Τώρα που διδάσκεται το παρελθόν συστηματικά θα μαθαίνουν π.χ. ότι οι παλαιοί Βούλγαροι (διοικούμενοι από τουρκικό φύλο) εγκαταστάθηκαν σε ρωμαϊκά εδάφη (680) ως φοιδεράτοι (οργανικοί σύμμαχοι), για να φυλούν τον Δούναβη, εξού και η αποζημίωση που ελάμβαναν. Πήραν εδάφη αλλά σταδιακά έγιναν ανεξάρτητοι. Μετά πήραν περισσότερα πάντα απαιτώντας χρήματα ως τον 10ο αιώνα! Τους αναγνωρίστηκε και ανεξάρτητη εκκλησία, αλλά κατέληξαν να θέλουν την ίδια την Κων/πολη!
   
Mην την πάθουμε όπως με τους Αλβανούς. Είδαμε τι έγινε με την ΑΟΖ, που ήταν το αντίβαρο (deal) για να περάσει η Αλβανία στο ΝΑΤΟ! Πήραν την υπογραφή πίσω! Μπέσα; Ποιος ενδιαφέρεται, αφού και οι δικοί μας το κρύβουν από την ελληνική κοινή γνώμη. Ας τους ζητήσουμε ανάλογο χρονικό διάστημα προσαρμογής (να αλλάξουν βιβλία, προπαγάνδες, κοκ), δεν είναι απαραίτητο να καταστρέψουν τα αγάλματα. Αν τους αρέσουν, ας τα χαίρονται. Ιδέες να αλλάξουν. Οι Βυζαντινοί, η μεγαλύτερη διπλωματική σχολή στην ιστορία, θα τους έδινε περιθώριο π.χ. 10 ετών, 25, 50 κοκ. Όσο θα χρειαζόταν για να αλλάξουν μυαλά. Οριστικά.

   Κακό δεδομένο είναι ότι σε νέα ταλέντα των Ελλήνων πολιτικών, της κεντρικής πολιτικής σκηνής, εκτός από άγνοια της ιστορίας, ελληνικής και παγκόσμιας, δεν έχει σφυρηλατηθεί ένα νόημα συλλογικής ύπαρξης των νεοελλήνων, με αποτέλεσμα ο αγνός και λογικός πατριωτισμός, η φυσική άμυνα, όπως αγαπά, κανείς τον εαυτό του (αγάπα τον πλησίον ως εαυτόν, λέγει, όχι περισσότερο), να γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης, τόσον από υπερπατριώτες όσο και από μηδενιστές της πατρίδας.


   Η Ιστορία δεν γίνεται franchise. Σήμερα χαιρόμαστε έναν υπαρκτό παγκόσμιο πολιτισμό, βλέπουμε ευοίωνα το μέλλον, δεν έχουμε ανάγκη από ζωτικά ψέματα. 

* O Σταύρος Γουλούλης είναι Δρ. Βυζαντινής Τέχνης. Το άρθρο του αυτό αναδημοσιεύεται από την εφημερίδα "Ελευθερία" Λαρίσης

Πέμπτη, 11 Ιανουαρίου 2018

Σούμπουρου, Γεωργίου, Ι., "Ηθικά παράλληλα στους αββάδες του Γεροντικού. Η παιδαγωγία της ερήμου", Θεσσαλονίκη, 2017, σσ. 140.

Του Κώστα Νούση,
Φιλολόγου - Θεολόγου (M.Th.)

Όποιος εντρυφά στη μελέτη του ευαγγελικού λόγου αληθινά και όχι με ιδεοληψίες ή άλλα προφορεμένα γυαλιά, δεν μπορεί παρά να σταθεί ενεός μπροστά στο εκπληκτικά παράδοξο μυστήριο της χριστιανικής ηθικής: μιας ηθικής ανατρεπτικής και αναιρετικής σε πολλά σημεία της κοινής, εθιμικής και ορθολογικής ηθικής των (δυτικών περισσότερο) ιστορικών ανθρώπινων κοινοτήτων.

Πραγματικά, πού είναι η ηθική και η «δικαιοσύνη» μέσα στο Ευαγγέλιο και στους βίους των χριστιανών αγίων και ασκητών; Στον άσωτο υιό που έγινε δεκτός παρά τις ασωτίες του και μάλιστα τιμηθείς με τον μόσχο τον σιτευτό και την πανηγυρική υποδοχή από τον πονεμένο και προσβεβλημένο πατέρα; Να μιλήσουμε για τον εργάτη της ενδεκάτης ώρας που έλαβε ίδιο μισθό με αυτόν της πρώτης; Ο ηθικός, ευσεβής κατά τύπον και νομοταγής Φαρισαίος ή ο αμαρτωλός τελώνης; Αμ ο ληστής επί του σταυρού; Από όπου και να πιάσεις το Ευαγγέλιο, «σκανδαλίζεσαι». Το ίδιο και με πλείστα όσα περιστατικά ανθρώπων αμαρτωλών και «σαλών» που αγίασαν και θαυματούργησαν εν ζωή ακόμη, παρά τις φοβερές, ενίοτε, αστοχίες τους.

Όλα αυτά έρχεται να μας τα προβάλλει με έναν καινό τρόπο το βιβλίο του αγαπητού φίλου και συναδέλφου από τη Θεσσαλονίκη Γ. Σούμπουρου. Μακριά από ευσεβισμούς και γλυκανάλατες συναισθηματικές προσεγγίσεις, προσπαθεί να καταδείξει το «άηθες» ήθος των ασκητών, όπως αυτό καταφαίνεται μέσα από τις σελίδες των αρχαίων Γεροντικών.

Σε ένα ευσύνοπτο πόνημα 140 περίπου σελίδων, προσπαθεί να μας υπομνήσει την αρχοντιά του αυθεντικού ήθους των πρώτων χριστιανών, που εμπνέονταν όχι από θεωρίες, ιδεολογήματα και ευσεβιστικές αιρετικολογίες που παρεισέφρησαν στη ζωή των χριστιανών ανά τους αιώνες, αλλοιώνοντας το ορθόδοξο ήθος, αλλά από τη ζωή και το παράδειγμα του Χριστού και των Αγίων του, που βίωναν το θεανθρώπινο ήθος μέσα στις δύσκολες συνθήκες των μεσανατολικών ερήμων.

Συνέλεξε περιστατικά που δεν έχουμε προσέξει όσο θα έπρεπε, ίσως και καθόλου. Αναλύοντάς τα συνοπτικά και με βάση την ασκητική παράδοση των Ορθοδόξων, τα αφήνει περισσότερο να μιλήσουν από μόνα τους και να μας εκπλήξουν ευχάριστα, χορηγώντας μας μια ανακουφιστική δροσιά ελευθερίας μέσα στον πνιγηρό ηθικισμό, στην ατμόσφαιρα του οποίου μεγαλώσαμε σχεδόν όλοι, βιώνοντάς τον ακόμη και στους χώρους των εκκλησιαστικών ενοριών, των θρησκευτικών οργανώσεων, ίσως πιο σπάνια και σε μοναστικές αδελφότητες.

Μέσα από το βιβλίο αναδείχνεται το ορθόδοξο ήθος, που δεν εδράζεται σε κώδικες και κανονισμούς, αλλά στον καινό τρόπο ζωής, όπως αυτός βιώνεται μέσα στην Εκκλησία του Χριστού με τον αδιάλειπτο φωτισμό του Αγίου Πνεύματος. Δεν θα βρούμε εδώ συνταγές ηθικές, αλλά εξαιρετικά παραδείγματα χριστιανικού ήθους, το οποίο σαρκώνεται περιληπτικά στις λέξεις αγάπη, ταπείνωση, συγχώρηση, ανοχή, ευσπλαχνία, έλεος και μάλιστα ιστορικά και από συγκεκριμένα πρόσωπα αγιασμένων ανδρών και γυναικών και όχι αφηρημένα και πλατωνικά σε κάποιον χώρο ευσεβών, πλην ουτοπικών πόθων. Δεν έχει σημασία η επιλογή τόσο, όσο η αγαθή πρόθεση και η φωτισμένη προαίρεση από τη Χάρη του Θεού. Στα περιστατικά του μικρού αυτού βιβλίου παίρνουμε βαθιές ανάσες πνευματικής λευτεριάς, μακριά από υποκρισίες, ηθικιστικά κηρύγματα, ταπεινολογίες και ταπεινοσχημίες, ευσεβιστικές προσποιήσεις και θεατρινισμούς αγιότητας, χωρίς οντολογικό αντίκρισμα στη γνήσια πνευματικότητα της εν Χριστώ ζωής.

Η πτώση και η αμαρτία δεν οδηγούν στην απόγνωση. Όπως λέει και ο συγγραφέας, «στον αγώνα για τη διάσωση της αληθινής σχέσης με τον Θεό σημαντικό ρόλο παίζει η έμμονη αγκίστρωση πάνω του με βεβαιότητα και ευαισθησία. Στον πειρασμό, όσο δυνατός κι αν μαίνεται, ακόμη κι όταν η πτώση είναι ορατή και άφευκτη, δεν παύουμε να είμαστε παιδιά του Θεού». Η ελπίδα, η αισιοδοξία, η χαρούμενη άσκηση στην υπακοή, η ελευθερία και ο σεβασμός εκάστου προσώπου με τις όποιες ιδιαιτερότητές του, ο εμπνευσμένος μοναχικός βίος, είναι μερικά από τα ορθόδοξα μηνύματα που αβίαστα κομίζει το βιβλίο στην ψυχή του αναγνώστη.


Ευχόμαστε από καρδίας η πρώτη αυτή – και πρωτότυπη εν πολλοίς – προσπάθεια του κ. Γ. Σούμπουρου να έχει την προσδοκώμενη από όλους μας συνέχεια. Καλοτάξιδο, λοιπόν, χωρίς πολλά ψευδοπαινέματα, όπως μας διδάσκει και η «παράλληλη» ηθική των αββάδων του Γεροντικού!

Κυριακή, 24 Δεκεμβρίου 2017

Ευφράνθητε εορτάζοντες! Kαλά κι' Ευλογημένα Χριστούγεννα!


ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝNΑ!

«....Αδέλφια μου. Φυλάξτε τα ελληνικά συνήθεια μας, γιορτάστε όπως γιορτάζανε οι πατεράδες σας, και μη ξεγελιώσαστε με τα ξένα κι’ άνοστα πυροτεχνήματα. Οι δικές μας οι γιορτές αδελφώνουν τους ανθρώπους, τους ενώνει η αγάπη του Χριστού. Μην κάνετε επιδείξεις. «Ευφράνθητε εορτάζοντες». Ακούστε τι λένε τα παιδάκια που λένε τα κάλαντα: «Και βάλετε τα ρούχα σας, εύμορφα ενδυθήτε, στην εκκλησίαν τρέξετε, με προθυμίαν μπήτε, ν’ ακούσετε με προσοχήν όλην την υμνωδίαν, και με πολλήν ευλάβειαν την θείαν λειτουργίαν. Και πάλιν σαν γυρίσετε εις το αρχοντικόν σας, ευθύς τραπέζι στρώσετε, βάλτε το φαγητόν σας. Και τον σταυρόν σας κάνετε, γευθήτε, ευφρανθήτε. Δώστε και κανενός φτωχού όστις να υστερήται».

(Φώτη Κόντογλου, «Χριστού Γέννησις, Το Φοβερόν Μυστήριον», (επαν-) έκδοση Αρμός, Αθήνα, 2001)

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ! 

Τετάρτη, 20 Δεκεμβρίου 2017

Οι "Ποιητικές Στιγμές" του Λαρισαίου φιλολόγου Χρήστου Σχίζα. Παρουσίαση της συλλογής σε εκδήλωση στο Χατζηγιάννειο πνευματικό κέντρο.


Το  Πνευματικό Εργαστήρι  Εκπαιδευτικών  Ν. Λάρισας σε συνεργασία με το  Χατζηγιάννειο πνευματικό κέντρο διοργανώνει εκδήλωση στην οποία θα παρουσιαστεί η ποιητική συλλογή του φιλόλογου κ. Χρήστου Σχίζα με τίτλο "Ποιητικές Στιγμές".

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 21 Δεκεμβρίου στις 7.30μ.μ. στο  Χατζηγιάννειο  πνευματικό κέντρο( Ρούσβελτ 59, Λάρισα). Την εκδήλωση θα προλογίσει ο Γιάννης  Ζαρογιάννης, δρ. φιλολογίας , πρόεδρος του Πνευματικού Εργαστηρίου Εκπαιδευτικών.

Τη συζήτηση θα συντονίσει η φιλόλογος Χριστίνα Κοσμoύογλου.

Για το βιβλίο θα μιλήσει η φιλόλογος  Κλαίρη  Βαλσαμοπούλου.

Ποιήματα από τη συλλογή θα απαγγείλουν οι εκπαιδευτικοί: Βασιλική  Μάνδαλου, φιλόλογος- λογοτέχνης, Πατσιατζή  Δέσποινα, θεολόγος, Ελένη Διβάνη,φιλόλογος–θεολόγος, Τζούλια Μπέρτολη καθηγήτρια Μουσικής, Βαλεντίνα Μότσια,φιλόλογος.

Τρίτη, 19 Δεκεμβρίου 2017

Βιβλιοκρισία Γ. Κ. ΙΑΤΡΟΥ για το βιβλίο του: Χαραλάμπους Μ. Ανδρεοπούλου, "Η Εκκλησία κατά τη δικτατορία 1967-1974. Ιστορική και νομοκανονική προσέγγιση", εκδ. Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2017, σσ. 420.





 Του Γεωργίου Κ. Ιατρού*

Σύμφωνα με τον Πατριαρχικό και Συνοδικό Τόμο του 1850, με τον οποίο ανακηρύχθηκε το Αυτοκέφαλο της Εκκλησίας της Ελλάδος, η τελευταία θέλει διοικείται «κατά τους θείους και ιερούς κανόνας ελευθέρως και ακωλύτως από πάσης κοσμικής επεμβάσεως». Δύο μόλις χρόνια αργότερα, η Πολιτεία μονομερώς και «αγαλλομένω ποδί» θα σπεύσει να ανατρέψει την πρόνοια του Τόμου του 1850 οδηγώντας στην ποδηγέτηση της Εκκλησίας και την υποδούλωσή της στα εκάστοτε κελεύσματα της πολιτικής εξουσίας σε όλες τις μορφές της, δημοκρατικές και μη, μέχρι σήμερα.
Αν την εποχή αυτή, το Οικουμενικό Πατριαρχείο είχε απαιτήσει, λόγω της απροσχημάτιστης παραβίασης των νωπών τότε ακόμη όρων ανακήρυξης του Αυτοκεφάλου, από το ελληνικό κράτος το σεβασμό του Συνοδικού Τόμου ή είχε προχωρήσει στην ανάκλησή του, είναι βέβαιο ότι τα πράγματα θα ήταν πολύ διαφορετικά στις σχέσεις των τριών πλευρών, Ελληνικού Κράτους - Οικουμενικού Πατριαρχείου - Εκκλησίας της Ελλάδος, και ειδικώς η σχέση των δύο Εκκλησιών θα είχε τεθεί επί τέτοιων βάσεων που, και αν ακόμη δεν αποσοβούσε τους κλυδωνισμούς και τις εντάσεις, θα τους περιόριζε αισθητά.
Μέσα στο πέρασμα των χρόνων, αναμφισβήτητα μία από τις πλέον ταραχώδεις εποχές στις σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας υπήρξε η περίοδος της επταετούς δικτατορίας των συνταγματαρχών (1967-1974), η οποία, πέραν των αναπάντητων ερωτημάτων που μέχρι σήμερα έχει αφήσει, κατέλιπε βαθύτατα τραύματα στο Σώμα της Εκκλησίας, που ευκαίρως ακαίρως αιμορραγούν και την ταλαιπωρούν ακόμα και μέχρι τις ημέρες μας.
Την περίοδο αυτή, της επταετίας (1967-1974) στο πεδίο των σχέσεων Εκκλησίας και Πολιτείας, έχει ως αντικείμενο η υπό τον τίτλο «Η Εκκλησία κατά τη δικτατορία 1967-1974. Ιστορική και νομοκανονική προσέγγιση» (εκδ. Επίκεντρο, 2017, σσ. 420) προκείμενη πραγματεία του Λαρισαίου θεολόγου εκπαιδευτικού κ. Χ. Ανδρεόπουλου, η οποία απετέλεσε, στην αρχική μορφή της, την εναίσιμη διδακτορική του διατριβή στο Τμήμα Θεολογίας του Α.Π.Θ. με επιβλέποντα καθηγητή τον Σεβ. Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Βιάννου κ.  Ανδρέα Νανάκη.
Παρότι δε, έχουν γραφεί πολλά και από πολλούς για όψεις και ζητήματα της περιόδου αυτής, για πρώτη φορά όμως επιχειρείται η συνολική και συστηματική περιγραφή και αποτίμηση της περιόδου αυτής σε τόση έκταση και λεπτομέρεια (βλ. αναλυτικώς τον πρόλογο του Ομ. Καθηγητή της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Ι. Μ. Κονιδάρη, σ. 15-17).
          Σκοπός του συγγραφέα, (βλ. σ. 19) είναι η εξέταση, κατανόηση και ανάδειξη των αιτίων και των διαδικασιών, μέσω των οποίων η Εκκλησία της Ελλάδος επηρεάσθηκε, συμμετείχε, έδρασε και επέδρασε στις πολιτικές εξελίξεις υπό το κράτος της επτάχρονης δικτατορίας 1967-1974. Ιδίως δε στο ζήτημα της διαμορφώσεως των σχέσεων Εκκλησίας - Πολιτείας την ταραχώδη εκείνη περίοδο, κεντρική θέση κατέχουν ερωτήματα σχετικά με το «πώς;» και το «γιατί;» οι πολιτειοκρατικές επιδιώξεις της ηγεσίας της δικτατορίας βρήκαν ελεύθερο πεδίο δράσεως στον εκκλησιαστικό χώρο.
Το συγκεκριμένο έργο διαιρείται θεματικά σε τέσσερα (4) μέρη. Στο πρώτο μέρος (σ. 37-66) αναδεικνύονται όψεις των σχέσεων Κράτους και Εκκλησίας προ και κατά την περίοδο της επταετίας με ιδιαίτερη έμφαση στα γεγονότα της ταραχώδους εκκλησιαστικά δεκαετίας του 1960 καθώς και στον ρόλο που διαδραμάτισαν στην κυοφορούμενη αλλαγή οι θρησκευτικές οργανώσεις.
Στο δεύτερο μέρος (σ. 67-281), που είναι και το μεγαλύτερο του έργου, εξετάζονται διεξοδικώς οι πολιτειακές επεμβάσεις στη διοίκηση της Εκκλησίας τόσο σε διοικητικό όσο και σε κανονικό επίπεδο με την υποβάθμιση των ιερών κανόνων έναντι των κρατικών νόμων. Ταυτοχρόνως,  παρουσιάζεται ενδελεχώς το χρονικό της διάρρηξης των σχέσεων της Εκκλησίας της Ελλάδος με το Οικουμενικό Πατριαρχείο καθώς και τα γεγονότα που οδήγησαν στην παραίτηση του Αρχιεπισκόπου Αθηνών Ιερωνύμου Α΄ [Κοτσώνη].
Στο τρίτο μέρος (σ. 283-351) σκιαγραφείται η αναδιαρρύθμιση των εκκλησιαστικών πραγμάτων, στην οποία με ζήλο επιδόθηκε η δεύτερη φάση της Δικτατορίας υπό τον ταξίαρχο Δημ. Ιωαννίδη και οδήγησε στην εκλογή στον αρχιεπισκοπικό θρόνο των Αθηνών του από Ιωαννίνων Σεραφείμ [Τίκα], ο οποίος παρά τις φιλότιμες προσπάθειες θεραπείας των πληγών της προηγούμενης περιόδου, βαρύνεται με το ζήτημα των λεγόμενων «ιερωνυμικών» Ιεραρχών που ταλάνισε την Εκκλησία επί μακρόν, αφού συνεχίστηκε σχεδόν έως και τις ημέρες μας.
Στο τέταρτο και τελευταίο μέρος (σ. 353-377) αποκρυσταλλώνεται η εικόνα της Εκκλησίας κατά την μεταπολίτευση με κύρια επιτεύγματα της περιόδου αυτής την ψήφιση νέου Καταστατικού Χάρτη (Ν. 590/1977) και την αποκατάσταση των διαταραγμένων σχέσεων με το Οικουμενικό Πατριαρχείο μέσω της συνταγματικής και νομοθετικής προστασίας του Τόμου του 1850 και της Πράξεως του 1928. 
  Ακολουθεί ο συμπερασματικός επίλογος (σ. 379-384) του συγγραφέα, λεπτομερής παράθεση των πηγών και της βιβλιογραφίας (σ. 389-414) στις οποίες ανέτρεξε, ενώ το έργο κατακλείει ευρετήριο ονομάτων (σ. 415-418) και όρων (σ. 419-420). Από τον ανωτέρω επίλογο του συγγραφέα αξίζει ιδιαίτερης αναφοράς η επισήμανσή του (σ. 383) πως οι ενέργειες τόσο του Ιερώνυμου [Κοτσώνη] όσο και του Σεραφείμ [Τίκα] «…που είχαν την κάλυψη Αναγκαστικών Νόμων, Νομοθετικών Διαταγμάτων και Συντακτικών Πράξεων, υπήρξαν «νόμιμες», όχι, όμως, κανονικές, με αποτέλεσμα τον εκτροχιασμό της Εκκλησίας από την κανονικότητα και, σταδιακά, την πρόκληση και ανάπτυξη εσωτερικής έριδας που χώρισε την Ιεραρχία σε παρατάξεις, σε ομάδες, στους «δικούς μας» και στους «δικούς σας».
Συγκεφαλαιώνοντας, θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει πως η προκείμενη πραγματεία αποτελεί μία πρωτότυπη εργασία δεδομένου ότι δεν διστάζει να καταπιαστεί με ένα θέμα που πενήντα χρόνια μετά εξακολουθεί να αποτελεί «σημείον αντιλεγόμενον» και να παρουσιάζεται συνήθως μονομερώς και ανεπαρκώς  προκειμένου να εξωραϊστούν ή να καταδικαστούν πρόσωπα, καταστάσεις και ενέργειες της περιόδου αυτής.
Ο συγγραφέας με την εναργή και λεπτομερή από νομοκανονικής και θεολογικής πλευράς ανάπτυξη του υλικού του αφενός μεν δεν διεκδικεί δάφνες απόλυτης και αποκλειστικής αλήθειας, αφετέρου δε προσφέρει εφαλτήριο περαιτέρω αναζητήσεων για όποιον επιθυμεί να εμβαθύνει με μεθοδικότητα και επιστημονική συνέπεια, όπως και ο ίδιος πράττει, σε μία περίοδο της νεότερης εκκλησιαστικής και πολιτικής ιστορίας μας η οποία αφήνει, όσο μάλιστα παρέρχεται ο χρόνος, πολλά περιθώρια ακόμη για να αποκωδικοποιηθούν και να προβληθούν πτυχές της, που έως σήμερα παραμένουν ανέγγιχτες.
Στην κατεύθυνση αυτή είναι απολύτως εύστοχη η επισήμανση του καθηγητή κ. Ι. Μ. Κονιδάρη (όπ. π., σ. 16) πως «Η άρτια και λεπτολόγος συγκέντρωση του υλικού, η αναλυτική εκδίπλωσή του, η παρουσίαση όλων των έως σήμερα εξενεχθεισών απόψεων επιμέρους ζητημάτων και η κριτική θεώρησή τους, με οξυδέρκεια και ευθυκρισία, αποτελούν ένα εγχείρημα το οποίο απαιτεί μεγάλη επιμέλεια, άριστη γνώση του πλήθους των πηγών και της βιβλιογραφίας, εδραία επιστημονική κατάρτιση και αντικειμενική κρίση».

*  Ο κ. Γεώργιος Κ. Ιατρού, είναι δικηγόρος Πατρών, Δρ. Εκκλησιαστικού Δικαίου Ε.Κ.Π.Α. Το άρθρο του αυτό αναδημοσιεύεται από την επιστημονική Επιθεώρηση Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου «Νομοκανονικά», τευχ. 2/2017, εκδ. Σάκκουλα, σσ. 201-204 και το θρησκευτικό ιστολόγιο των Πατρών  "Αναστάσιος" και την εφημερίδα "Ελευθερία" Λαρίσης




Δευτέρα, 18 Δεκεμβρίου 2017

«Νομοκανονικά», Επιθεώρηση Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου, τεύχος 2/2017

Με μελέτες και άρθρα επί ζητημάτων τα οποία αφορούν στις σχέσεις Κράτους και Εκκλησίας και αποτελούν, εν όψει της προαναγγελθείσης συνταγματικής αναθεωρήσεως, συμβολή στο επιστημονικό διάλογο αναφορικώς με τα θέματα τόσο της θέσεως του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην εκκλησιαστική, την ελληνική και τη διεθνή έννομη τάξη, όσο και του υφισταμένου νομοθετικού καθεστώτος των σχέσεων της Εκκλησίας της Ελλάδος με το Κράτος και των βελτιώσεων που τούτο επιδέχεται, κυκλοφόρησε προσφάτως το νέο τεύχος (2/2017) των «Νομοκανονικών».


Πρόκειται για ένα τεύχος πανηγυρικό καθώς με αυτό συμπληρώνεται δεκαπενταετία από την έκδοση του εν λόγω επιστημονικού περιοδικού, του οποίου τα τριάντα πυκνογραφημένα τεύχη, πάνω από 6.000 σελίδες, περισσότερες από εκατόν πενήντα μελέτες, περισσότερες από τρείς εκατοντάδες αποφάσεις δικαστηρίων της Ελλάδος και της αλλοδαπής, από τις οποίες η μεγάλη πλειονότητα υπομνηματισμένες, αποτελούν την παραχθείσα πλούσια επιστημονική συγκομιδή.

* Αναλυτική παρουσίαση του νέου τεύχους στην "Πεμπτουσία"